Değişimden Korkan İnsanlar Neden Konfor Alanlarında Kalıyor?
Değişime Direnç Neden Ortaya Çıkıyor?
Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, değişim psikolojisini analiz ederek, değişimden kaçınan insanların çoğu zaman kendilerini güvende hissetme ihtiyacıyla hareket ettiklerini belirtiyor. Ancak mevcut düzeni koruma çabasının, uzun vadede gelişimin önündeki en önemli engellerden birine dönüşebildiğini vurguluyor.
Arka Plan Korkuları ve Kişilik Özellikleri
Prof. Dr. Tarhan, değişim karşısında duyulan korkunun çoğu zaman yeniliğin kendisinden değil, belirsizlikten kaynaklandığını ifade ediyor. Değişmek istemeyen insanları şu özelliklerle tanımlıyor:
- Yenilik korkusu
- Düşünce katılığı ve inatçı kişilik özellikleri
- Zayıf zihinsel esneklik
- Belirsizliği yönetememe
- Belirsizliğe tahammülsüzlük
"Değişmek istemeyen insanların arka plan korkuları vardır. Genellikle bu kişilerde düşünce katılığı, yani inatçı kişilik özellikleri vardır. Zihinsel esneklikleri zayıftır" diyen Tarhan, belirsizliği yönetebilmenin aslında bir beceri olduğunu vurguluyor.
Aile Şirketlerinde Değişim Direnci
Prof. Dr. Tarhan, değişime direncin yalnızca bireysel yaşamda değil, aile şirketlerinde ve kurumsal yapılarda da yaygın olduğunu anlatıyor. Birinci nesil kurucuların başarıları nedeniyle "işletme körlüğü" denilen bir fenomenin oluştuğunu belirtiyor:
Başarılı bir dönem geçirdikten sonra, bu kişiler yeni şartları görmezden gelerek tutucu davranabiliyorlar. Riskin yüksek olduğunu düşünerek değişimden kaçınırlar ve yeni kuşaklarla çatışma yaratırlar. Oysa değişmek, büyümenin bir parçasıdır.
Beynin Değişebilme Kapasitesi
Prof. Dr. Tarhan, insan beyninin her yaşta değişebilme kapasitesine sahip olduğunu hatırlatıyor. "İnsan beyni nöroplatik bir organdır. Kaç yaşına gelirse gelsin, yeni deneyimlere açıksa değişebilir" diyor.
Hayat Bisiklet Kullanmak Gibidir
Tarhan, insanın fiziksel ve psikolojik gelişimini bisiklet kullanmaya benzetiyor:
"Hayat bisiklet kullanmak gibidir. Bisikleti durdurursanız devrilirsiniz. Çok hızlı kullanırsanız yine takla atarsınız ama belli bir tempoda kullanmak gerekiyor. Hayatta da devamlı ilerlemek, devamlı yeni şeyler öğrenmek gerekiyor. Bunu yapmadığınız zaman yerinizde kalmazsınız, gerilersiniz."
Değişim: Evrenin En Büyük Hakikati
Antik Yunan filozofu Herakleitos’un felsefesine atıfta bulunan Prof. Dr. Tarhan, "Bir ırmağa iki defa girilmez. Görünüşte aynı ırmaktır ama oradaki şartlar ve zaman değişiyor. Evrendeki en büyük hakikat değişim hakikatidir" diyerek değişimin kaçınılmaz doğasını vurguluyor.
Değişim Yapmak İçin Somut Hedefler Gerekli
İnsanların hayatlarında değişiklik yapmak istediklerinde sıklıkla başlangıcı ertelediklerine dikkat çeken Tarhan, değişim için somut hedefler belirlemenin önemini vurguluyor. Soyut hedefler ertelemeye yol açarken, spesifik ve ölçülebilir amaçlar gerçekleştirilme ihtimalini artırıyor.
