Tükenmişlik Sendromu Aile Yaşamına da Sıçrayabiliyor
Tükenmişlik Sendromu Nedir?
Sabahları uyanmak istemiyor, kendinizi bitkin, yetersiz hissediyorsanız tükenmişlik sendromu ile karşı karşıya olabilirsiniz. Acıbadem Fulya Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Talat Sarıkavak, özellikle son yıllarda iş ile yaşam sınırlarının silikleşmesi, artan iş yükü, işyerinde güvenlik hissetmemek ve sürekli ulaşılabilir olma baskısının tükenmişlik sendromuna zemin hazırladığını belirtiyor.
Günümüzde tükenmişliğin sıklıkla depresyonla karıştırıldığını ve bu durumun gereksiz antidepresan kullanımına yol açabildiğini vurgulayan Dr. Sarıkavak, tedavi ve korunmada bireysel adımların önemine dikkat çekiyor.
Tükenmişliğin Sağlık Etkileri
Gerekli önlemler alınmadığında tükenmişlik; hafıza ve uyku sorunlarından mide-bağırsak şikayetlerine, kalp ve damar sağlığından bağışıklık sisteminin zayıflamasına kadar çeşitli fiziksel ve ruhsal sorunlarla ilişkili olabiliyor. Dr. Sarıkavak’a göre, kurumların düzenlemeler yapması gerekse de, bireyin günlük yaşantısında yapabileceği bazı değişiklikler de tükenmişliğin ciddi boyutlara ulaşmasını önleyebiliyor.
Tükenmişliğe Karşı 4 Etkili Adım
Size İyi Gelen Uğraşılar Edinin
Bireylerin iş saatleri dışında tamamen farklı bir kimliğe bürünebilmeleri hayati önem taşıyor. Düzenli yürüyüş, bütçe gerektirmeyen el sanatları veya okuma grupları gibi hobiler zihni yeniliyor. Özellikle sivil toplum kuruluşlarında gönüllü sosyal sorumluluk faaliyetlerinde bulunmak, tükenmişlikte sıklıkla kaybolan "kişisel başarı ve işe yarama" hissini güçlü bir şekilde onararak kişiye doğal bir psikolojik kalkan sağlıyor.
Ekran Maruziyetini Sınırlayın
Modern çağın en sinsi tehlikelerinden biri olan "dijital yorgunluk", yoğun ekran maruziyetiyle birlikte beynin sürekli alarm halinde kalmasına neden olabiliyor. Bu durum uyku hijyenini bozarak strese karşı bedeni koruyan melatonin hormonunun salgılanmasını baskılayabiliyor. Sağlıklı kalmak için ekran maruziyetini özellikle akşam saatlerinde sınırlamak ve biyolojik uyku ritmini tavizsiz bir şekilde korumak, bedenin stres yükünü azaltmak açısından kritik rol oynuyor.
Stresi Yönetmeyi Öğrenin
Tükenmişliğe karşı, farkındalık temelli stres azaltma uygulamaları, beynin korku ve stres tepkilerini azaltarak duygusal tükenmeyi hafifletmeye ve kişinin "anda kalmasına" yardımcı olabiliyor. Ancak kalıcı bir iyileşme sağlamak için psikoterapi yöntemlerinden yararlanılması gerekiyor. Psikoterapi, kişinin olayları felaketleştirme eğilimini, mükemmeliyetçiliğini ve sınır koymakta yaşadığı güçlükleri ele alarak uzun vadede daha sağlıklı başa çıkma becerileri geliştirmesine yardımcı olabiliyor.
İş Stresini Eve Taşımayın
Dr. Sarıkavak, tükenmişliğin tıpkı bulaşıcı bir hastalık gibi iş yerinden aile yaşamına sıçrama ve eşlerin veya çocukların psikolojisini bozma potansiyeline sahip olduğunu belirtiyor. Araştırmalar, stresini eve taşıyan kişilerin eşlerinde de benzer tükenmişlik ve performans düşüşleri görüldüğünü kanıtlıyor. Eve girmeden önce "zihinsel bariyer" oluşturarak iş endişelerini geçici olarak kafanın bir köşesine almak, aile ilişkilerini koruyabiliyor.
Önemli Uyarı
Dr. Sarıkavak, tükenmişlik semptomları devam ettiğinde profesyonel yardım almanın önemini vurguluyor. Uzman doktor ve psikiyatrist desteği alınması, hem tanı doğruluğunun sağlanması hem de en uygun tedavi yönteminin belirlenmesi açısından hayati önem taşıyor.
